Draagvlak

30 januari 2012

Twee recente nieuwsberichten:
- Defensie kan door de bezuinigingen de traditionele pontonbrug over de Maas bij Cuijck op de laatste dag van de Vierdaagse van Nijmegen niet meer betalen, net als de opbouw en bemanning van hospitaaltenten op de rustplaatsen onderweg.
- Defensie besluit eenzijdig de arbeidsmarkttoeslag voor reservisten te schrappen.

Twee berichten met, op de keper beschouwd, een gering financieel belang maar met grote gevolgen. Zo voelen reservisten, normaliter goede ambassadeurs van Defensie in de burgermaatschappij, het schrappen van de toeslag als een miskenning en zij dragen dit breed uit; het heeft al geleid tot Kamervragen van Knops (CDA, zelf reservist) en Eijsink (PvdA).

Er worden keuzes gemaakt en elke keuze doet óf hier, óf daar pijn. Het is overduidelijk dat er op dit moment echt wordt geschraapt om de realisatie van de defensiebegroting binnen de perken te houden. Het is blijkbaar schier onmogelijk om de eindjes nog aan elkaar te knopen en elke zeeman kan uitleggen dat aan elkaar geknoopte eindjes een korter stuk opleveren dan de som van de lengtes van de originele eindjes. Er worden nu bewust keuzes gemaakt die de financiële pijn ook buiten de kazernepoort laten zien.

Uit onderzoek van Defensie zelf blijkt dat het draagvlak in de maatschappij voor Defensie afneemt. De gemiddelde bekendheid van Defensie loopt terug. De waardering voor Defensie loopt terug. Het aantal mensen dat iemand kent die bij Defensie werkt, loopt terug. De bereidheid om bij Defensie te werken loopt terug. Gelukkig zijn er ook positieve geluiden, zoals van mevrouw Netelenbos, voorzitter van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders: “Laat het duidelijk zijn: wij hechten zeer aan een sterke marine”.

Communicatie en transparantie zijn essentieel om draagvlak te creëren en te behouden, niet alleen naar de buitenwereld, maar ook en juist naar de binnenwereld, naar de eigen ambassadeurs van de krijgsmacht.
Ik sprak afgelopen vrijdag een oud-vlagofficier, die zich verbaasde over de stemming onder de actief dienende collega’s die hij recent op een receptie had gesproken. Alle gesprekken gingen volgens hem over de voortdurende onzekerheid die er heerst: “Is er nog een baan voor mij?” en “Is er nog een loopbaan voor mij?”. Hij sprak zijn zorgen uit over het afkalven van het draagvlak intern Defensie. Zorgen die ik deel.

Er zijn binnen Defensie duidelijk aanwijsbare groepen, die elk met eigen vragen en zorgen zitten over de gevolgen van de reorganisaties. Generieke zeepkistverhalen voor de gehele bemanning treffen geen doel meer.
Zo is er de groep oudere militairen die (net) buiten de ‘ontslagbescherming’ valt. Deze groep is ten minste één keer geconfronteerd met een ophoging van de LOM-leeftijd, is de laatste jaren veelvuldig operationeel ingezet, is sinds de Val van de Muur constant aan het reorganiseren naar een ‘kleinere maar betere’ krijgsmacht en inmiddels beoogd extern herplaatser. De mensen in deze groep zijn teleurgesteld, voelen zich in de steek gelaten en wachten overwegend af, in de ongemakkelijke hoop dat de reorganisatietrein aan hen voorbij gaat.

Of de groep van 40 jaar en jonger, tot pakweg 30 jaar. Zij zijn broodnodig voor het operationele product maar hebben een dalend vertrouwen in een toekomst bij Defensie, gezien de Numerus Fixus, hetgeen ze zien gebeuren met hun oudere collega’s én de beperkte mogelijkheden door de financiële problemen om hun werk op een professionele wijze te doen. Juist in die groep zitten mensen die niet alleen bewust nadenken over een vrijwillig vertrek maar ook de daad bij het woord voegen.
En de groep daar weer onder, wat leeftijd betreft. Deze mensen gaan er zelf al van uit dat hun toekomst niet alleen binnen Defensie zal liggen. Zij kennen hun waarde op de arbeidsmarkt, willen een goede balans tussen werk en privé en zullen elke twee, drie jaar de afweging maken: blijf ik of ga ik weg? Het is niet meer aan Defensie om met het Flexibel personeelssysteem uit die groep te kiezen bij de overgang van fase 2 naar fase 3; de houding is inmiddels: “Leuk dat Defensie mij naar fase 3 wil overbrengen, maar wil ik dat zelf nog wel?”

Het creëren van draagvlak door voortdurende, doelgroep gerichte open en eerlijke communicatie is daarom essentieel. Communiceren en inspireren is een taak voor elke leidinggevende, maar buitengewoon lastig wanneer je zélf de hijgende adem van het reorganisatiespook in je nek voelt.
Want als we er zelf al minder in geloven, hoe kunnen we dan de omgeving nog overtuigen?

Uw voorzitter

Reageren?

NB: Uw KVMO staat niet alleen op de wal aanwijzingen te geven, we pakken de uitdaging ook zelf op:

* op 7 juni 2012 organiseert de KVMO bij de Prinses Julianakazerne in Den Haag het symposium ‘Draagvlak in de maatschappij voor Defensie’.
Sprekers zijn onder meer:
- VVD-Kamerlid André Bosman,
- Elsevier-journalist Eric Vrijsen en
- prof dr Jan van der Meulen, die de KVMO-leerstoel ‘defensie en maatschappij’ aan de Universiteit van Leiden bekleedt.

* het on-line KVMO-stappenplan is beschikbaar, om leden te begeleiden bij een vrijblijvende arbeidsmarktoriëntatie