Tussenformatie

13 februari 2012

Afgelopen week verschenen weer een aantal interessante nieuwsberichten die, wanneer je ze op een rijtje zet, interessante conclusies opleveren.

Een eerste bericht dat – uiteraard - mijn belangstelling trok was dat de Amerikaanse minister van Defensie Panetta had gevraagd om Nederlandse mijnenjagers, mocht het noodzakelijk zijn om een Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz te doorbreken. Na de inzet van Nederlandse mijnenjagers in de Rode Zee in 1984 en in de Perzische Golf in de Eerste Golfoorlog, heeft Nederland (samen met maritieme partner België) een uitstekende reputatie verworven met het actief jagen op zeemijnen in het Nabije Oosten – iets wat in het collectieve maritiem-militaire geheugen van het Pentagon is blijven hangen.
Naast de standaardreactie van “Harry van de SP” die Kamervragen stelde over de vermeende toezeggingen van Nederlands maritiem wapentuig door Hillen aan Panetta, was het opmerkelijk dat het blijkbaar nu pas tot onze minister van Defensie doordringt hoe diep de bezuinigingen van zijn Beleidsbrief van 8 april doorwerken in de operationele capaciteiten van zijn krijgmacht. Met zijn Beleidsbrief zijn immers opnieuw 4 mijnenjagers van de operationele sterkte afgevoerd. Ook andere operationele capaciteiten zijn sterk afgebouwd of zelfs volledig afgestoten. Het is een veeg teken dat de Koninklijke Landmacht nu de banden met Duitsland (verder) aanhaalt om voor trainings- en oefendoeleinden van Nederlandse eenheden Duitse tanks te gebruiken.

Dan het bericht over de inzet van het Britse type-45 Destroyer HMS Dauntless, nu de spanningen rond de Falklands-eilanden weer oplopen. Onbekend is, en dat is de kracht van het onderzeebootwapen, of er ook een of meerdere Britse onderzeeboten op pad zijn gestuurd. De Falklands-oorlog uit 1982 leerde namelijk één ding: met de dreiging van een enkele onderzeeboot kun je de hele Argentijnse vloot verhinderen uit te varen. Tegelijkertijd is de onderzeeboot een krachtig verkenningswapen, dat wekenlang, 24 uur per dag, ongezien radioverkeer kan afluisteren en scheepsverplaatsingen kan rapporteren - of het nu gaat om de Argentijnse vloot in de haven van marinebasis Puerto Belgrano nabij Báhia Blanca, mijnenleggende Iraanse schepen of Somalische piratenscheepjes.
Opvallend is daarbij de inschatting van voormalig First Sea Lord en Falklands-veteraan Admiral Lord West dat, na het afstoten van de vliegdekschepen en de Harrier-vliegtuigen, het Verenigd Koninkrijk niet meer de militaire capaciteiten heeft om de eilanden, zoals in 1982, terug te veroveren.

Tenslotte het advies nummer 78 van de Adviesraad Internationale Veiligheidsvraagstukken: ‘Europese defensiesamenwerking: soevereiniteit en handelingsvermogen’. Je krijgt meer ‘bang for your buck’ wanneer de defensiesamenwerking binnen Europa méér van de grond komt. Met name op het gebied van gezamenlijk inkopen en onderhouden zijn kostenbesparingen te realiseren. Het AIV-advies geeft meteen stof voor onze politieke leiding om vraag 5 van de ‘5 strategische vragen voor de politiek’ uit het Eindrapport Verkenningen, houvast voor de krijgsmacht van de toekomst’ te beantwoorden.

Binnenkort komt het CPB met de sombere cijfers voor het jaar 2013 en volgende. Het kabinet gaat zich aan een Tussenformatie wagen om de noodzakelijk geachte bezuinigingen te vinden binnen de gedoogconstructie. Hierbij bestaan volgens minister-president Rutte géén taboes, net zoals in de opdracht aan de 20 ambtelijke werkgroepen ten tijde van Balkenende-IV. Defensie staat daarbij natuurlijk hoog op het lijstje, immers nooit een taboe, nog ruim boven de hypotheekrenteaftrek, de ontslagbescherming, de nationale nullijn en de versnelde ophoging van de AOW- en pensioenleeftijd, om toch maar eens wat taboes te noemen.

Verder bezuinigen op Defensie, zeker wanneer dat ‘kort geld’ moet opleveren, kan na de opgelegde bezuiniging van € 1 miljard (van € 8 miljard) alleen door nog verder te snijden in de operationele capaciteiten, voorraden opnieuw niet aan te vullen, onderhoud niet uit te voeren, de instroom van nieuw personeel af te knijpen en te schrappen in oefeningen en trainingen – en daarmee de kostbare fouten van de afgelopen 10 jaar te herhalen.
Dat is, nu is gebleken dat Defensie al door het ijs was gezakt en € 175 miljoen éxtra moest bezuinigen om achterstanden in te lopen, absoluut onverantwoord – en ik sta gelukkig niet alleen in die opvatting.
Nog los van wat nieuwe bezuinigingen betekenen in een tijd waarin de defensieorganisatie volledig door elkaar wordt geschud en elke dag het gevaar dreigt van een reorganisatie-infarct.
Daarbij moet er nu al heel scherp aan de financiële wind worden gezeild om zowel binnen de begroting te blijven als tegelijkertijd een relevante bijdrage aan de nationale en internationale veiligheid te leveren.
De bezuinigingen ‘wegpoetsen’ door nog dieper te snijden in het investeringsbudget is ook onverantwoord. De komende jaren wordt er al veel te weinig geïnvesteerd, ruim onder de internationale benchmark van vergelijkbare landen van 20%. Het duurt nog jaren tot die 20% weer wordt gehaald en dan zou er nog een opslag op moeten om de onderinvesteringen van de afgelopen jaren weer in te lopen; daar is vooralsnog geen sprake van.

De waarschuwing die de AIV meegeeft in het advies ‘Europese defensiesamenwerking’ is dat de besparingen die dergelijke samenwerking op kunnen leveren, niet moeten worden vertaald in extra bezuinigingen op Defensie, want “Kostenbesparingen zullen hard nodig zijn om bestaande operationele tekortkomingen op te heffen en een adaptieve, innovatieve krijgsmacht in stand te houden. Dit is eens te meer van belang nu Europa in de toekomst meer en meer op zijn eigen (militaire) benen zal moeten staan en ook van Nederland een evenredige bijdrage aan de Europese defensie zal worden verwacht.”

Het advies van de AIV zou nog weleens het bulletproof vest van minister Hillen kunnen zijn, om deze bezuinigingsronde te overleven.

Uw voorzitter

Reageren?

http://www.aiv-advies.nl/ContentSuite/upload/aiv/doc/webversie_AIV_78_NL(1).pdf

http://www.defensie.nl/marine/materieel/schepen/mijnenjagers

http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/southamerica/falklandislands/9051955/HMS-Dauntless-Falkland-Islands-must-be-defended-or-its-game-over-says-Admiral-Lord-West.html

http://www.defensie.nl/nimh/geschiedenis/internationale_operaties/missieoverzicht/46169099/mijnenjacht_in_de_rode_zee_en_de_golf_van_suez/

http://www.defensie.nl/nimh/geschiedenis/internationale_operaties/missieoverzicht/46169112/golfoorlog/

foto onder: HMS Dauntless.