Het halve minimum

05 okt 2020
890 keer
Het halve minimum
Deze maand is het al weer 97 jaar geleden dat de Tweede Kamer de Vlootwet 1924 wegstemde. In die wet was een uitbreiding van de Nederlandse vloot voorzien, met name ter verdediging van de toenmalige koloniën. De uitbreiding was gebaseerd op een analyse van de internationale situatie van die tijd, vooral de opkomst van Japan. Dat land groeide hard en had voor die groei grondstoffen nodig. In Nederlands-Indië waren veel van die grondstoffen te vinden. Overigens was de uitbreiding die voorzien was in de wet slechts de helft van wat men minimaal nodig achtte, vandaar dat men sprak van het halve minimum. Maar de wet haalde het niet, mede omdat de Tweede Kamer geen geld in de vloot wilde investeren ten koste van zorg en sociale uitgaven.

Inmiddels zijn we dus 97 jaar verder. Helaas zijn er de nodige parallellen te trekken. Hoewel het aantal koloniën inmiddels aanzienlijk verminderd is, je zou kunnen zeggen tot nul, zijn er delen van het Koninkrijk in de West die zeer spaarzaam bedeeld zijn met defensiemiddelen. Er is zeker geen directe dreiging op dit moment, maar er gebeurt niet niks. Zo heeft bijvoorbeeld, volgens eigen bericht, Venezuela Chinese surface to surface missiles ontvangen. En dat brengt ons bij de tweede parallel: een opkomend land dat op zoek is naar grondstoffen om de groei te kunnen volhouden. China is haar maritieme macht sterk aan het uitbreiden en heeft inmiddels de grootste vloot ter wereld. China kan ook haar koopvaardij- en visserijvloot inzetten als machtsmiddel, zoals geregeld zichtbaar is in de Zuid-Chinese zee. Ook hier geen directe bedreiging, maar een tegengewicht om de eigen belangen te kunnen behartigen is geen overbodige luxe.

Een derde parallel is het al dan niet investeren in de vloot, en defensie in het algemeen, ten koste van andere uitgaven, zoals zorg. Ik vind uitgaven voor zorg en onderwijs heel belangrijk. Zeker op de kortere termijn zijn uitgaven aan zorg en onderwijs merkbaar en dat is met uitgaven voor defensie minder het geval. Het probleem is dat als je merkt dat je te weinig hebt uitgegeven aan veiligheid, in dit geval aan defensie, het meestal te laat is, zoals in 1942 in Indië bleek. Ik hoop dat we deze parallel kunnen vermijden. Wat nog wel een parallel is, is het (halve) minimum. Door de bezuinigingen van de afgelopen tientallen jaren is Defensie op veel gebieden door het ijs gezakt, of te wel onder het minimum terecht gekomen. Of het inmiddels nog maar de helft van het minimum is staat open voor discussie maar feit is dat we al een paar jaar niet meer kunnen voldoen aan onze grondwettelijke taak van het verdedigen van ons grondgebied.

Zijn er ook verschillen? Jazeker, zoals gezegd hebben we (bijna) geen koloniën meer. Maar het is slechts een kleine stap naar het verdedigen van het bondgenootschappelijke grondgebied. Ook daar hebben we ons aan gecommitteerd, net als aan de verdediging van de toenmalige koloniën, en ook daar voldoen we niet aan onze verplichtingen. In plaats van de afgesproken 2% van het BBP besteden we volgend jaar 1,48%. Een groei ten opzichte van dit jaar, maar die komt op het conto van de krimpende economie, niet door extra uitgaven. En dat terwijl er genoeg te doen is voor Defensie en zeker de vloot en marinierseenheden. Drugsbestrijding in de West, mijnen ruimen in de Noord- en Oostzee, onderzeebootoperaties, noodhulp in het Caribisch gebied, ondersteuning van de civiele autoriteiten of het op peil houden van de gereedheid bij Corsica, bij het Verenigd Koninkrijk en in Noorwegen. Voldoende werk aan de winkel, dus.

Naast de financiële verplichtingen heeft Nederland ook afgesproken om bepaalde capaciteiten te leveren aan de NAVO. Bijvoorbeeld onderzeeboten. Hoe langer de vervanging van onze onderzeeboten duurt hoe lastiger het wordt om aan die verplichting te blijven voldoen. Al helemaal als de vervanging om wat voor reden niet door zou gaan. Een ander verschil is dat de vlootwet op een analyse van de internationale situatie was gebaseerd. De onderliggende visie van de huidige begroting ontbreekt grotendeels. De Defensienota 2018 zou in 2020 herzien worden en in het voorjaar zou de Defensievisie 2035 uitkomen. Die staat nu voor deze maand op de rol, hopelijk gaat die meer richting geven. Want dat is hard nodig.

Zeggen wat er niet klopt is altijd gemakkelijk, maar ik vind dat je dan ook moet bijdragen aan het oplossen van de problemen. Het begint bij het hebben van een goede visie. De Verkenningen uit 2010 zijn hier een goed voorbeeld van. Dan is het wel nodig je naar die visie te richten, ook als het financieel niet altijd even wenselijk is. Daarom moeten we snel naar de 2% BBP van de NAVO-uitgavennorm toegroeien, zodat we de nodige stappen kunnen maken. Dat is een afspraak die we hebben gemaakt en daar moeten we ons aan houden. Die groei moet dan natuurlijk wel komen door extra uitgaven en niet door een krimpende economie. Uiteraard moeten we ons ook houden aan de afspraak met de NAVO over de onderzeebootcapaciteit. Extra uitgaven moeten goed te worden uitgelegd aan de Nederlandse bevolking, zodat het nut ervan begrepen wordt. Dat defensie-uitgaven naast uitgaven voor zorgen en onderwijs ook noodzakelijk zijn. Ik denk dat dat namelijk veel gemakkelijker uit te leggen is, dan het uitleggen dat we weer niet het benodigde minimum op de mat konden brengen en dat we daardoor weer ons bestaan bedreigd zagen. Laten we er alles aan doen dat te voorkomen, zodat mijn opvolger er in 2117 niet weer over hoeft te schrijven.

https://www.kvmo.nl/images/templateopmaak/button_reageren.jpg

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04