Gehoorzaamheid aan de wetten, onderwerping aan de krijgstucht

19 juli 2022
353 keer
Gehoorzaamheid aan de wetten, onderwerping aan de krijgstucht Bron foto: R. Mol
1 juli jl. was ik te gast op het KIM in Den Helder bij wat al jaren de ‘grote beëdiging’ heet. Ruim 80 jonge collega’s legden daarbij de eed of de belofte af. Door de COVID-perikelen zijn er de afgelopen jaren veel minder (grote) beëdigingen geweest. Voor deze jonge officieren, van wie sommigen al drie jaar of langer officier zijn, was het nu toch eindelijk zo ver. Prachtig weer, veel familie en vrienden die erbij konden zijn en een mooie ceremonie.

Hoewel dat natuurlijk allemaal erg prettig is, gaat het toch echt om de eed en de belofte. Men zweert of belooft trouw aan de Koning, gehoorzaamheid aan de wetten en onderwerping aan de krijgstucht. Deze tekst raakt wat mij betreft de essentie van waar de krijgsmacht voor moet staan, namelijk het beschermen en helpen in stand houden van onze democratische rechtstaat. Die is gebaseerd op regels. Wetten die we gezamenlijk hebben afgesproken en die voor iedereen gelden, ook als je het er niet mee eens bent. Zonder die basis kan er geen functionerende democratie, geen rechtsstaat zijn. Het uitgangspunt is dat je je hieraan houdt. Regels vormen geen doel, maar een middel. Laten we dat vooral niet uit het oog verliezen. Regels zijn een middel om de maatschappij te ordenen en voorspelbaar te maken, zodat men weet wat men aan elkaar heeft. Dat de burger weet wat men aan de overheid heeft en dat de overheid weet dat de burger zijn bijdrage levert. Daarbij is het systeem is zo ingeregeld, dat als je je niet aan de regels houdt, daar een sanctie tegenover kan staan. En ook dat geldt voor iedereen.

Tot zover de theorie. De praktijk daarentegen blijkt toch weerbarstiger te zijn en gaan er dingen fout. Zeker, geen enkel systeem is perfect en door te streven naar verbetering, blijft instandhouding ervan meer dan de moeite waard. Dat vraagt echter wel de inspanning van álle partijen en op álle niveaus. Ook als de regels je even niet bevallen, of als ze nu even niet goed uitkomen. Het mooie van regels is dat je ze ook kunt aanpassen en je kunt zelfs (gezamenlijk) afspreken om regels tijdelijk buten werking te stellen, of om work arounds te maken. Maar ook dat vergt discipline. Je moet het immers wel gezamenlijk afspreken. Als het nodig is, of als je het nodig vindt, bestaat de mogelijkheid om van de regels af te wijken, of ze te negeren. Dat kan, maar dat moet dan wel gemotiveerd zijn en achteraf moet je er verantwoording over (kunnen) afleggen.

'Onder het mom van diverse crises (COVID, Oekraïne, modernisering) gaan mensen op alle niveaus voorbij aan afspraken'
Waarom deze hele lange inleiding? Nou, omdat ik me zorgen maak over het gemak waarmee de laatste tijd regels aan de kant worden geschoven. Neem het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn & Sport, dat weigert om berichten over de mondkapjesdeal vrij te geven, ondanks opdracht daartoe van de rechter. Of van Kamerleden die weigeren hun nevenwerkzaamheden op te geven, terwijl dat gewoon verplicht is. Helaas geldt het ook voor Defensie. Onder het mom van diverse crises (COVID, Oekraïne, modernisering) gaan mensen op alle niveaus voorbij aan afspraken. Daarbij creëert men onrust onder het personeel en zijn er leidinggevenden die opdrachten geven die ze helemaal niet mogen geven. En dat vind ik zeer zorgelijk. Ja, de wereld is veranderd en dat vraagt om veranderingen binnen Defensie. En in bepaalde gevallen zal dat ook snel moeten. Maar dat wil niet zeggen dat we dan alle regels maar overboord moeten gooien. Ordening en structuur zijn ook van belang om de organisatie weer op orde te krijgen, het geeft duidelijkheid aan de mensen die er werken en die al het werk moeten uitvoeren. Binnen de huidige systematiek is het prima mogelijk snel stappen te maken en zaken aan te passen. Maak daar gebruik van. In het belang van de organisatie en vooral de mensen. Diezelfde mensen aan wie we vragen te zweren of beloven dat ze gehoorzaam zijn aan de wetten. Geef die mensen het goede voorbeeld!

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04