Het beloofde land

12 jan 2015
2278 keer
Het beloofde land
Het afgelopen jaar hebben vele 10 duizenden vluchtelingen de overtocht via de Middellandse Zee naar het 'beloofde' Europese land gewaagd. Vele honderden, misschien wel duizenden hebben de normaal gesproken veilige vaart op de Middellandse zee van haven A naar haven B niet overleefd en zijn verdronken, omdat de gammele overbeladen bootjes waarin zij werden vervoerd niet zeewaardig bleken te zijn.

De exodus, die mede als gevolg van de Arabische lente op gang is gekomen, lijkt niet meer te stuiten. De landen rond de Middellandse Zee worden overspoeld door vluchtelingen. Volgens deskundigen staan er nog ongeveer 1 miljoen vluchtelingen klaar, die de sprong naar Europa wensen te maken.

Het lijkt er steeds meer op dat het 'kat en muis spelletje', dat over de rug van de vluchtelingen tussen de mensensmokkelaars en Europa wordt gespeeld, door de smokkelaars wordt gewonnen. Zij blijken iedere keer weer een innovatief idee te hebben waardoor zij Europa een stap voor blijven. Vlak voor de Kerst werd er door de smokkelaars een nieuwe strategie uitgerold. Men koopt een oud vrachtschip, laadt het vol met vluchtelingen en vaart richting het 'beloofde' land. Op volle zee verlaat de bemanning veilig het schip, terwijl het schip haar weg vervolgt op de automatische piloot. Het vervolg laat zich raden. Zodra er een schip in de buurt is zwaaien doodsbange vluchtelingen met zijn allen naar het koopvaardijschip. Conform de VN-regels, de zogeheten SOLAS-conventie, moeten bemanningsleden van de commerciële vaart verplicht noodlijdende mensen op zee helpen. De kapitein is dus verplicht te stoppen en moet (terecht) de helpende hand bieden.

Deze strategie is niet volledig nieuw. In de vorige eeuw werd deze strategie ook gebruikt door Vietnamese bootvluchtelingen, die hun bootjes in brand, dan wel lek staken als er een koopvaardijschip in de buurt was. Door de succesvolle tactiek waagden steeds meer Vietnamezen de sprong, hetgeen er uiteindelijk toe leidde dat kapiteins geen helpende hand meer boden. Zij werden immers met de immigratieproblemen opgezadeld, want bij aankomst in de volgende haven mochten ze de bootvluchtelingen van de lokale autoriteiten niet van boord laten gaan. Als gevolg van dit weigeringsbeleid zijn er Vietnamese bootvluchtelingen die door Nederlandse schepen waren gered in Nederland terecht gekomen.

Het lijkt erop dat 'niet helpen' op de Middellandse Zee op dit moment nog niet aan de orde is. Kapiteins die vluchtelingen aantreffen bieden veelal hulp door de Europese kustwacht (Frontex-missie) te waarschuwen. Deze kustwacht is vernoemd naar het agentschap Frontex dat de lidstaten van de EU helpt bij de uitvoering van de Europese voorschriften inzake controles van de buitengrenzen en bij de terugkeer van niet-EU-burgers naar hun land van herkomst. Vooral dit laatste is een grote uitdaging voor de EU. Niet alleen vanwege de uitgestrektheid van de zee maar ook door de zichzelf opgelegde beperkingen.

Op zichzelf hoeft de uitgestrektheid geen probleem te zijn, ware het niet dat Europa net als Nederland zwaar heeft bezuinigd op zowel haar inlichtingencapaciteit (AIVD/MIVD) als de benodigde maritieme platformen (Orions, helikopters, fregatten enz.). Human intelligence (HUMINT) zou er op voorhand aan toe bij kunnen dragen dat schepen er niet eens aan toe komen om de haven vol met vluchtelingen te verlaten. Tenminste, als de lokale autoriteiten hieraan mee zouden werken. Ik kan me namelijk niet aan indruk onttrekken dat lokale autoriteiten op dit moment een oogje dicht en hun handje open doen als een schip met bootvluchtelingen de haven verlaat.

Een ander aspect is de zelf opgelegde beperkingen: het vechten met handschoenen aan. Vorig jaar heeft het Europese Parlement, in de commissie Burgerlijke Vrijheden, besloten dat Frontex-eenheden verplicht zijn om vluchtelingen, die op zee in nood zijn geraakt, te redden. Ik heb hier beeld en geluid bij: dit is één van de taken van de kustwacht. Echter, daarnaast is óók besloten dat de kustwacht niet zomaar vluchtelingenboten kan terugsturen naar het land waar ze vandaan komen. Dit laatste is 'koren op de molen' van de smokkelaars. Deze keiharde criminelen worden zo in de kaart gespeeld. Zij kunnen vrijwel risicoloos veel geld blijven verdienen, omdat de kans om het beloofde land te bereiken alleen maar groter is geworden, doordat van terugsturen veelal geen sprake is.

Ik vrees dan ook dat Europa de slag met de smokkelaars gaat verliezen, tenzij zij weer gaat investeren in haar inlichtingen- en maritieme (opsporings)capaciteiten én, niet onbelangrijk, haar handschoenen uitdoet en echt in gevecht gaat met de smokkelaars.

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04