Kleur bekennen

01 juni 2015
2284 keer
Leden van de Vaste Commissie voor Defensie op werkbezoek in Mali, oktober 2014. Leden van de Vaste Commissie voor Defensie op werkbezoek in Mali, oktober 2014. Bron foto: Ministerie van Defensie
Vlak voor het Pinksterweekend werd door de minister van Defensie een aantal Kamerbrieven naar de Tweede Kamer gestuurd. Twee van deze brieven trokken mijn bijzondere aandacht. De eerste brief betrof de 'tooth to tail' ratio van Defensie, of te wel de verhouding tussen de kosten voor het operationele product en de kosten van de ondersteuning hiervan.

De Kamer had de minister verzocht de exploitatie voor ondersteuning internationaal te benchmarken. Het antwoord zal de Kamerleden teleurstellen. De minister gaf aan dat zij dit niet kon omdat onder andere consultingbureau McKinsey zijn rapport uit 2010 niet wilde actualiseren. De minister kon wel aangeven dat de 'tooth to tail' ratio aanzienlijk is verbeterd ten opzicht van 2010. Dit laatste vanwege het wegsaneren van 30% van de staven, in het kader van het 'miljard van Hillen'. De vraag die ik als Kamerlid zou stellen is of de 'tooth to tail' ratio vermindering heeft bijgedragen aan het doel: een beter inzetbare krijgsmacht.

Ik hoop dat de tweede brief, met als onderwerp 'Knelpunten materiële gereedheid' de Kamerleden niet alleen zal teleurstellen maar ook laten 'rotschrikken'. De afgelopen weken heeft de GOV|MHB in de media reeds een voorwaarschuwing afgegeven dat de krijgsmacht op een faillissement afstevent. Dit werd onlangs in het verantwoordingsrapport van de Rekenkamer onderschreven. De Rekenkamer oordeelt hard over Defensie. "Defensie trekt een niet vol te houden wissel op zichzelf." Zij schrijft dat het de defensieorganisatie niet lukt om naast de inzet voor missies voldoende materieel over te houden om te kunnen trainen en opleiden. "Voor veel van de uit te voeren taken zijn de beschikbare middelen krap bemeten".

Mijn vertaling van de conclusie van de Rekenkamer is dat de ambities van het kabinet sinds jaar en dag niet meer passen bij het ter beschikking gestelde budget. Defensie leeft al jaren op de pof en stelt noodzakelijke investeringen in materieel én personeel uit. Nu is dit geen publiek geheim. Het is echter wel opvallend dat de minister dit voor het eerst nadrukkelijk bevestigt in de genoemde Kamerbrief. Voor zowel de Koninklijke Marine als Land- en Luchtmacht worden de knelpunten aangegeven. Knelpunten die er op neerkomen dat geen enkel schip van de Koninklijke Marine niet met een aanzienlijk knelpunt te maken heeft. Als de schepen allemaal tegelijk moeten worden ingezet dan zou volgens mij geen enkel platform door de 'APK-keuring' heenkomen. Voor het gemak is Zr.Ms. Mercuur maar helemaal niet meegenomen in de lijst, daar zij tot 2016 uit (operationele) dienst is gesteld, omdat zij tot die tijd niet zeewaardig is vanwege achterstallig onderhoud.
Ik vind het jammer dat er in de brief niet is aangegeven wat de kosten zijn voor het oplossen van de materiële knelpunten. Als Kamerlid zou ik graag de financiële omvang van het probleem willen weten.

Naar aanleiding van een tweet over de brief ontstond er op Twitter een discussie of de deplorabele toestand van onze krijgsmacht niet als geclassificeerd zou moeten worden bestempeld. Het betreft hier immers gevoelige informatie over de niet inzetbaarheid van onze krijgsmacht. Op zichzelf een logische gedachtegang, daar je de vijand niet wil informeren over de (deplorabele) toestand van ons Nederlandse leger. Ik denk echter dat onze potentiële vijanden dit zelf ook wel hebben bedacht. Nederland stuurt geen marineschip naar de Middellandse Zee, een kustwachtvliegtuig escorteert een Russische Smaldeel door de Noordzee, of zoals vorige week in de krant stond: Nederland en België gaan uit kosten- en inzetbaarheidsoverweging samen IS bombarderen. Het is daarom goed dat de minister het signaal naar buiten heeft gebracht.

Ondanks dat het hier vergaande materiële knelpunten betreft, worden in de brief ook personele knelpunten aangestipt. Helaas worden deze niet verder uitgewerkt.

De vraag is nu wat de hoeders van onze staat gaan doen met deze schrikbarende informatie. Binnenkort zal het defensiepersoneel vernemen hoe de politiek denkt het zinkende schip te gaan redden. Want nog voor de jaarlijkse BBQ op het Binnenhof, vlak voor het zomerreces, zal de Vaste Commissie Defensie van de Tweede Kamer kleur moeten bekennen: is er inderdaad geld voor een reddingsoperatie? En zo ja, wordt het dan een grote rood-witte reddingsboei die het defensiepersoneel verlost uit zijn lijden, of wordt het (grijze) schip vlot getrokken?

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04