Chocolade

21 sept 2015
2104 keer
Chocolade Bron foto: creativecommons.org/licenses/by/2.0/
Het weer van afgelopen dinsdag heeft de pracht en praal van Prinsjesdag doen verbleken. Wind en regen zorgden enigszins onverwachts voor een sombere dag. In de gepresenteerde Beleidsagenda voor Defensie stonden echter weinig verrassingen meer. Er was voorafgaande aan Prinsjesdag dus goed ‘gelekt’.

Ik moet bekennen dat we intern lang hebben gediscussieerd over deze Beleidsagenda. Moeten we uitstralen dat we blij zijn dat er wederom extra geld richting Defensie stroomt, of moet het sombere eerlijke verhaal worden verteld? We hebben uiteindelijk voor het eerlijke verhaal gekozen, want ondanks de goede intenties is het pas een eerste stapje tot herstel en we hebben nog een lange (onzekere) weg te gaan.

Terug naar Prinsjesdag. Prinsjesdag is een waar feest voor de cijferfetisjisten. Rondom ‘begrotingsdag’ wordt er een stormvloed aan cijfers gepresenteerd. Het begon voor Defensie met een publicatie, vlak voor Prinsjesdag, van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Daarin is te zien dat vanaf 2009 het defensiebudget, uitgedrukt als percentage van het BBP (de omvang van de economie), dalende is. Werd in 2009 nog 1,4 procent van het BBP aan Defensie besteed, in 2014 is dit teruggelopen tot 1,1 procent. In 5 jaar tijd is het defensiebudget met 1,1 miljard euro afgenomen. Het CBS maakt echter alleen de daling van het budget inzichtelijk. De afgelopen jaren was er in Nederland ook sprake van inflatie. De inflatie van 2009 tot en met 2014 bedraagt volgens het CBS ruim 10%. Bovenop de vermindering van de 1,1 miljard moet dus ook nog eens ongeveer 0,8 miljard aan ‘koopkrachtverlies’ voor Defensie worden opgeteld. Ten opzichte van 2009 is het defensiebudget dus effectief met meer dan 20% in ‘koopkracht’ gedaald. Het CBS geeft in haar rapportage nog een verdere terugblik op de ontwikkeling van de defensiebegroting. Het bevestigt het beeld dat het kabinet schetst: het defensiebudget bevond zich vorig jaar namelijk op nagenoeg hetzelfde niveau als in 2004!

Uit de cijfers blijkt dat Nederland ten opzichte van andere EU-landen een grijze middenmoter is. In 2013 ligt Nederland met 1,2 procent van het BBP iets onder het gemiddelde van 1,4 procent in de Europese Unie. Nederland bezet daarmee de veertiende plaats in de rangschikking van de EU-landen.

Als ik de CBS-cijfers vergelijk met de op Prinsjesdag gepresenteerde defensiebegroting 2016, waarin een terugblik naar het defensiebudget van 2014 wordt gegeven, dan lees ik een budget van 7,8 miljard. Een verschil van 400 miljoen euro ten opzichte van de CBS-gegevens. Als de CBS-cijfers correct zijn dan is de vraag waar zijn deze miljoenen gebleven? Als de CBS-cijfers niet correct zijn waar baseert zij dan haar berekeningen op? Je mag toch aannemen dat ze de informatie vanuit het ministerie van Financiën heeft gekregen.

Als ik kijk naar de rijksbegroting 2016 dan lees ik dat de minister van Financiën 7,5 miljard euro voor Defensie heeft begroot. Dit is inclusief de extra toegezegde miljoenen. In de defensiebegroting 2016 is echter een bedrag van ongeveer 8,25 miljard euro opgenomen. Het verschil tussen beide begrotingen bedraagt dus bijna 750 miljoen euro. In de begroting van Defensie moet dus ergens 750 miljoen euro worden ‘verdiend’ om de rijksbegroting sluitend te krijgen. Ongetwijfeld zal er een goede verklaring voor zijn, maar voor de gemiddelde Nederlander alt dit niet te begrijpen.

Hetzelfde geldt voor de post loon/prijsbijstelling. Ongeacht alle perikelen in overlegland krijgen de ambtenaren volgende jaar een loonsverhoging. Aan de hand van het bovensectorale ‘Loonakkoord’ zou het defensiepersoneel per 1 januari 2016 er 3% salaris bij krijgen. Als in de begroting wordt gekeken naar de post loon/prijsbijstelling, waaruit dit normaliter wordt gefinancierd, dan staat hier 63,6 miljoen voor begroot. Bij lange na niet genoeg om überhaupt de loonmutatie van 3% te financieren, laat staan de prijscompensatie.

De cijferfetisjisten kunnen het misschien uitleggen, maar ik kan er als eenvoudige lezer geen chocola van maken. De vraag die na al deze cijfers in mijn hoofd blijft rondzingen is: hoe wordt het BBP percentage van Defensie berekend? Is dit op basis van de rijksbegroting van 7,5 miljard of de defensiebegroting van 8,25 miljard? Een ding is zeker: van het verschil tussen beide begrotingen, driekwart miljard euro, kan ik heel veel chocolade kopen.

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04