Oud en bedaard

05 okt 2015
2296 keer
Oud en bedaard
In de Volkskrant van afgelopen week was te lezen ‘Baas steunt langer werken niet’. In het artikel werd aangegeven dat werkgevers veel te weinig doen om hun 55-plussers zodanig te ondersteunen dat ze tot aan hun AOW-gerechtigde leeftijd dan wel hun pensioenleeftijd kunnen blijven doorwerken.
Ik denk dat dit laatste een correcte weergave is van het huidige klimaat. Werkgevers zijn ouderen liever kwijt dan rijk.

Dit ‘beleid’ is sinds jaar en dag al een aandachtspunt bij Defensie. Begin jaren negentig van de vorige eeuw werd er bij Defensie voor het eerst beleid op dit gebied geschreven. Het plan ‘Simonis’ zag toen het levenslicht. Nu zal menigeen van u nog nooit gehoord hebben van het plan ‘Simonis’ maar ‘Up or out’ zal bij de oudgedienden zeker een belletje doen rinkelen. Het ‘Up or out’ is het ‘Baas steunt langer werken niet’ in optima forma. Op het moment dat ik deze weblog schrijf is het exact 11 jaar geleden dat toenmalig Staatssecretaris Van der Knaap het ‘Up or out’ in de defensiebeleidsnota als nieuw personeelsbeleid presenteerde. In de Trouw van 22 september 2004 was te lezen: “De bond voor marineofficieren KVMO stelt dat Defensie alleen nog maar 'wegwerpmilitairen' zoekt. Defensie wil om bedrijfseconomische redenen oudere militairen vervangen door jong personeel, omdat deze onervaren jonkies een stuk goedkoper zijn. Volgens de KVMO tast de eenzijdige verjonging de inzetbaarheid van de krijgsmacht direct aan en is dus gevaarlijk voor de troepen in een vredesoperatie”.
Het ‘Up or out’ systeem is er niet gekomen. In plaats van drie gewenste uitstroommomenten is er een Flexibel Personeel Systeem ingevoerd met één uitstroommoment rond de 35 jarige leeftijd.
In de afgelopen 11 jaar is er veel veranderd. De UKW-leeftijd is inmiddels twee keer verhoogd en de AOW-leeftijd gaat in rap tempo richting de 67 jaar. Dit laatste heeft tot gevolg dat bij burgerpersoneel de gemiddelde leeftijd van 48 jaar nog verder zal gaan stijgen. Voor de beeldvorming het aantal burgermedewerkers van 55 jaar en ouder bij Defensie bedraagt meer dan 5.100. Dit is ruim 40% van het burgerbestand.

Bij de militairen loopt dit niet zo een vaart omdat 70% van het bestand jonger is dan 35 jaar. Echter de ophoging van de UKW-leeftijd van de afgelopen jaren is in het militaire personeelsbestand ook duidelijk waarneembaar. Op dit moment bevinden zich bijna 2.000 militairen in de leeftijdscategorie 55-60 jaar. De komende jaren zal dit aantal nog verder oplopen en het aantal 60-plusser dat nu op één hand te tellen is zal aanzienlijk gaan toenemen. Zowel voor het militairen- als het burgerbestand geldt dat deze een zodanige vorm gaat aannemen dat dit in de nabije toekomst substantieel is te noemen.
In het eerder genoemde artikel wordt aangegeven dat werkgevers nagenoeg geen levensfasebewust personeelsbeleid hebben voor ouderen. De meeste werkgevers blijven net als Defensie steken bij het ontzien van oudere werknemers door middel van seniorendagen of deeltijdpensioen. Deze ‘ontzien’ maatregelen worden veelal als argument gebruikt om te bestempelen dat ouderen te duur zijn omdat ze gesubsidieerd minder uren mogen en kunnen gaan werken. Een ander argument dat vaak wordt gebruikt is dat ouderen minder productief zijn dan jongeren. Dit wordt in het artikel ontzenuwd. Echter er wordt wel gesteld dat jongeren kunnen omgaan met de nieuwe technologie. Daar staat dan wel weer tegenover dat ouderen vakinhoudelijk beter onderlegd zijn dan jongeren.
Werkgevers zien als ‘moderne’ invulling van het levensfasebeleid voor ouderen het intrekken van de seniorendagen en demotie. Op deze wijze worden ouderen weer aanzienlijk goedkoper. Of je ouderen hiermee echter enthousiasmeert is weer iets anders. Als Defensie haar ouderen werknemers wil enthousiasmeren dan zal ze moeten gaan investeren in haar oudere medewerkers. Scholing, training maar ook het regelmatig veranderen van functie zal er aan toe bijdrage dat de productiviteit van ouderen omhoog zal gaan én dat deze enthousiast zullen blijven werken. Immers, op 55 jarige leeftijd heeft men nog minstens twaalf jaar te gaan. Vandaag de dag moet men op deze leeftijd dus nog ongeveer een kwart van het werkzame leven aan de slag, terwijl men nog niet zo lang geleden rond deze leeftijd met prepensioen ging.

Voor de oudere militair geldt dat deeltijd werken niet tot de mogelijkheid behoort en dat er wel degelijk beperkingen zijn voor wat betreft de inzetbaarheid. Als 55 jarigen voel je je veelal nog jong, echter de leeftijd heeft wel degelijk invloed op het leveren van topprestaties (24/7). Men mag dan wel nog niet oud en bedaard zijn, operationele inzet zal veelal niet meer kunnen en mogen worden verlangd. Extra aandacht zal dus van de werkgever worden gevergd om ook deze militairen (en burgermedewerkers) goed naar het pensioen te begeleiden. Ook al zou je vanuit het operationele oogpunt en daaraan gerelateerd optimaal personeelsbeleid deze militairen misschien liever kwijt dan rijk zijn.

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04