Klimaatverandering is een threat multiplier voor onze veiligheid

11 jan 2016
3388 keer
Oostenrijk op 1.000 m hoogte, december 2015. Oostenrijk op 1.000 m hoogte, december 2015.
Het kerstverlof zit er weer op, de beste wensen voor het nieuwe jaar zijn uitgewisseld en het is weer ‘business as usual’. Het jaar 2015 was een bijzonder meteorologisch jaar. Niet alleen vanwege het feit dat het, sinds de metingen van 1901, één van de warmste jaren ooit was maar mede vanwege de meteorologische uitschieters aan het einde van het jaar.
Het weer was wereldwijd van slag. In New York kon men in badkleding kerst vieren. Op de Noordpool schommelde de temperatuur rondom het vriespunt, terwijl het normaliter -30 graden Celsius zou moeten zijn. Grote delen van het Verenigd Koninkrijk stonden onder water. In de wintersportgebieden was het veel te warm voor de tijd van het jaar en was er nagenoeg geen sprake van sneeuwpret.
De vraag die mij en menigeen bezighoudt is of deze extreme uitschieters het gevolg zijn van de sluimerende opwarming van de aarde of dat de afwijkende klimatologische omstandigheden van de afgelopen maand te wijten zijn aan ‘El Niño ’. Het ‘kerstkindje’ dat eens in de zoveel jaar het zeewater langs de evenaar in het oostelijke gedeelte van de Grote Oceaan zodanig opwarmt dat het normale zeestromenpatroon wordt verstoord. Dit heeft een groot effect op meteorologische omstandigheden met alle gevolgen van dien voor het (wereldwijde) weer. Dit jaar hebben we te maken met één van de krachtigste El Niño’s gemeten in de afgelopen anderhalve eeuw.

De laatste krachtige ‘El Niño’ was in 1997-98. Wereldwijd verloren meer dan 23.000 mensen hun leven vanwege de extreme droogte, mislukte oogsten, overstromingen en andere natuurrampen. Gezien de sterkte van de waargenomen ‘El Niño’ is het niet ondenkbaar dat het fenomeen de komende maanden regelmatig de krantenkoppen zal gaan halen. Voor ons Nederlanders is het ‘El Niño’ effect vooralsnog ver van ons bed. Alarmerende krantenkoppen zoals “This Year's El Niño Is On Track To Rival The Worst On Record NASA says the destructive weather system "shows no signs of warning.” Of “Look out! El Niño is STILL growing as NASA predicts 'weather chaos' for 2016 as 'Godzilla' phenomenon hits America” zijn vooralsnog niet te lezen in de Nederlandse media. Nederland ligt niet in de ‘gevarenzone’ van ‘El Niño’. De gevolgen voor Nederland zullen zich op korte termijn waarschijnlijk beperken tot een te nat voorjaar, met alle hinder die men hiervan in Nederland kan ondervinden.

201601101grafiekelninoEl Niño 2015, in vergelijking met 1997.

Ook als de extreme klimatologische uitschieters van de afgelopen maand een (eenmalig) gevolg zijn van ‘El Niño’, zullen we de komende jaren toch rekening moeten houden met een stijgende temperatuur ten gevolge van de toename van broeikasgassen in de atmosfeer. Een stijgende (zeewater)temperatuur die in onze Noordelijke regio’s tot gevolg zal hebben dat het weer extremer (wind, neerslag) zal gaan worden. Hogere temperaturen die de komende decennia tot gevolg gaan hebben dat eeuwenoude handelsroutes zich gaan verplaatsen, aangezien gebieden die nu gedurende het gehele jaar grotendeels onbegaanbaar zijn toegankelijk zullen worden. De veranderende klimatologische omstandigheden zullen uiteindelijk ook gevolgen hebben voor de huidige ’Sealines of Communication’, en dus ook voor de Koninklijke Marine en haar inzet voor veiligheid op en vanuit zee. Maar klimaatverandering heeft niet alleen grote gevolgen voor het maritieme domein. In een recente vooruitblik voorspellen klimaatwetenschappers ‘met grote zekerheid’ dat klimaatverandering de voedselzekerheid in grote delen van de wereld zal ondermijnen en de verder stijgende temperaturen deze situatie alleen maar zal versterken. De wetenschappers stellen, dat door klimaatverandering de veiligheidssituatie in vooral de armere delen van de wereld zal verslechteren en de migratie richting o.a. Europa verder zal toenemen.

De beleidsmakers in Nederland zullen dus rekening moet gaan houden met de veranderende klimatologische omstandigheden en de gevolgen voor de maritieme, economische en veiligheidsstrategie van Nederland. Veranderende omstandigheden die van belang kunnen zijn bij de keuzes die gemaakt moeten worden bij de vervangingsprojecten van de Koninklijke Marine. Immers deze schepen/onderzeeboten worden pas over een tiental jaren of meer in de vaart genomen.
In algemene zin vind ik nagenoeg geen informatie over de gevolgen van klimaatverandering voor de veiligheid van Nederland en de hieraan gerelateerde inzet van Defensie en onze Koninklijke Marine. Dit ondanks het feit dat klimaatverandering in het Rapport Verkenningen (maart 2010) reeds als een ‘threat multiplier’ wordt bestempeld. We zijn nu bijna 6 jaar verder. Wetenschappelijke bewijzen stappelen zich op: we kunnen onze ogen niet blijven sluiten voor de klimaatverandering. Voor sommigen een (warme) zegen maar vanuit het oogpunt van veiligheid een (‘threat multiplier’) vloek. Het wordt dan ook tijd dat we in ons veiligheidsbeleid substantieel rekening gaan houden met de ‘klimaatvloek’.


Reageren op deze weblog

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04