De smeerolie van Defensie raakt op

25 apr 2016
4962 keer
De smeerolie van Defensie raakt op
De onderhandelingen voor de laatste begroting van het Kabinet Rutte II zijn begonnen. Het zijn lastige onderhandelingen, want er is een forse financiële tegenvaller. Oorzaak? De salarisverhoging voor ambtenaren. Voor het eerste sinds de jarenlange ‘nullijn’ hebben ambtenaren een salarisverhoging gekregen. In plaats van ‘in te verdienen’ op deze werknemers moet er voor het eerst sinds jaren weer worden betaald. Omdat het aandeel van de salarisstijging voor ambtenaren op de begroting hoger uitvalt dan de inflatie is er sprake van een ‘gat’, de tegenvaller, van 2,5 miljard euro. Over het aanzienlijk grotere gat in het huishoudboekje van de ambtenaar, veroorzaakt door de jarenlange nullijn, wordt met geen woord gerept. Dit is collateral damage, het probleem van de ambtenaar en niet van het kabinet.

Het wegzetten van ambtenaren als de oorzaak van problemen ‘bekt’ altijd goed. Maar je moet het als werkgever maar met droge ogen durven te beweren. Alsof ambtenaren er alleen maar voor zichzelf zitten en niet de smeerolie vormen van een goed functionerende samenleving. Smeerolie, die ook voor de defensieorganisatie essentieel is om deze goed draaiende te houden. Hierover begin ik me steeds meer zorgen te maken. Ik ontvang de afgelopen periode namelijk geregeld signalen dat de defensiemedewerker langzamerhand klaar is met de eenzijdige loyaliteit en de ‘can do’ mentaliteit. De afgelopen jaren zijn er bij Defensie wederom duizenden oliemannetjes/vrouwtjes verdwenen. De werkzaamheden van al deze functies zijn bij lange na niet geschrapt. Dat is ook niet nodig omdat het werk door de loyale ‘can do’ sukkels’ (waartoe ik mijzelf ook reken) gewoon wordt gedaan. We werken ’s avonds wat langer door en in het weekend hebben we ook ruim 50 uur tot onze beschikking om het werk wat is blijven liggen weg te werken. Doen we dit niet al uit eigen beweging dan kan de werkgever hiertoe de opdracht geven.

Als de werkgever hiertoe de opdracht geeft dan kan er sprake zijn van een overwerkvergoeding. Zo was er tot voor kort de vergoeding voor de LKOL/schaal 11/schaal 12. Deze tijdelijke maatregel was ingevoerd omdat de belasting op deze groep medewerkers de afgelopen jaren zodanig was toegenomen dat ook werkgever van mening was dat hier iets extra’s tegenover moest worden gesteld. Voor ieder uur dat deze medewerkers overwerken krijgen zij een half uur overwerkvergoeding. Dat noem ik een goedkope werkkracht. Je bezuinigt iemand weg en de collega’s gaan dit voor de helft van het geld er extra bijdoen. Zoals hierboven aangegeven was dit tot voor kort. Met ingang van 1 maart jl. heeft Defensie namelijk besloten deze tijdelijke vergoeding te beëindigen. De medewerkers zijn hierdoor overvallen; zij zijn de uren namelijk wel blijven maken maar de geschreven overwerkuren worden niet meer uitbetaald. Daar zit je dan als loyaal oliemannetje: computer says no.

Eenzelfde tendens zie je bij openstaande verlofdagen. Door de inkrimping en het grote aantal vacatures wordt het steeds lastiger om opgestapelde verlofdagen op te nemen. De loyale ‘sukkels’ zijn namelijk van mening dat als zij hun ‘verlofberg’ opnemen zij hun werk niet meer naar behoren kunnen doen, met als gevolg imagoschade voor Defensie. Of ze blijven doorwerken omdat ze hun operationele collega’s niet in de steek willen laten. Bij het opnemen van verlof zouden die namelijk niet meer naar behoren kunnen worden ondersteund.

Ook komt het voor dat leidinggevenden aan hun medewerkers vragen of zij tot de laatste dag in dienst willen blijven doorwerken. De ‘verlofberg’ zal dan worden uitbetaald. Als de betrokken medewerker Defensie verlaat blijkt ineens dat er een beperking zit op het aantal dagen dat maximaal mag worden uitbetaald. In tegenstelling tot de gemaakte afspraak met de leidinggevende vervallen er dan een groot aantal vakantiedagen. Eigen schuld, de medewerker had moeten weten dat dit in artikel ‘hupselflups’ staat vermeld. Gezien het feit dat Defensie al enige tijd niet meer behoort tot de meeste aantrekkelijke (overheids)werkgevers lijkt mij dat zij zich een dergelijke houding niet kan veroorloven. Defensie bevindt zich op personeelsgebied al enige tijd in de gevarenzone. De formatie op 1 januari 2016 is bij lange na niet 100% gevuld (militair 94% en burger 96%). Daarnaast is er een ontwikkeling bespeurbaar dat Defensie aan het ‘verburgerlijken’ is: daar waar 20% van het bestand uit burgers zou moeten bestaan is dit 23%.

Defensie gaat ervan uit dat in 2016 de instroom voor het eerst sinds zeer lange tijd de (irreguliere) uitstroom gaat overtreffen. Is dit wishfull thinking of ligt hier een geheim masterplan achter? Als het inderdaad wishfull thinking is en de uitstroom in 2016 wederom de werving overtreft dan heeft Defensie volgende jaar een groot probleem. Het aantal vacatures zal dan snel schrikbarend gaan toenemen en er zal niet voldoende ‘smeerolie’ meer voorradig zijn. Werknemers, ‘can do’ en loyaliteit zullen de reddende hand niet meer bieden: het merendeel van het defensiepersoneel zal de mening zijn toegedaan dat er al genoeg op hen is inverdiend. Daar valt niet meer tegenop te smeren en dat zal pas echt een (financiële) tegenvaller zijn.

Reageren op deze weblog

KVMO  |  Koninginnegracht 19, 2514 AB, Den Haag   |  070 - 383 95 04