Geografisch ver van ons bed maar in tijd niet

19 sept 2016
2207 keer
Geografisch ver van ons bed maar in tijd niet Bron foto: Icimod
De afgelopen week zijn er verschillende meteorologische records verbroken. Sinds mensenheugenis is het in september nog niet zo warm geweest. Het is niet voor het eerst dit jaar dat er meteorologische records in Nederland werden verbroken. Ons klimaat zal vaker grillige trekjes gaan vertonen met pieken en dalen in zowel positieve als negatieve zin.

Daar waar we in Nederland ten gevolge van de klimaatverandering minder vaak in de natuur zullen kunnen schaatsen, in september vaker kunnen genieten van heerlijk zomerweer, maar ook door de opwarming van het zeewater met zwaardere stormen en (overvloedige) regen zullen worden geconfronteerd zullen de gevolgen van de klimaatverandering over het algemeen lokaal zijn.
De gevolgen wereldwijd kunnen echter desastreuzer zijn. Zoals ik al eerder in weblogs heb aangegeven is de opwarming van de aarde een ‘threat mulitplier’ met grote gevolgen voor mens en dier zoals extreme droogte, overstromingen, mislukte oogsten en/of vluchtelingenstromen. Gevolgen die van invloed kunnen zijn op onze veiligheid maar ook op de wijze waarop wij in Noordwest Europa leven.
Ik las onlangs een artikel over de Derde Pool. De Derde Pool is de (Himalaya/Tibet) ijsvlakte. De afgelopen jaren is de temperatuur op deze hoogvlakte met 1,5 graden Celsius gestegen. Dit is twee keer zo veel als de gemiddelde temperatuurstijging wereldwijd. Sinds 2005 is het tempo van het smelten van de gletsjers op de hoogvlakte verdubbeld. Dit komt niet alleen vanwege de opwarming maar ook vanwege stof en roet op het ijs. Door de verontreiniging van het ijs worden de zonnestralen door het ijs geabsorbeerd in plaats van weerkaatst met als gevolg dat het ijs sneller smelt.
IJs is een belangrijk zoetwaterreservoir van onze wereld. Dit geldt dus ook voor de Himalayahoogvlakte. Vanuit deze hoogvlakte ontspringen 10 belangrijke rivieren die een groot gedeelte van Azië van zoetwater voorzien. Ongeveer 1,3 miljard mensen zijn afhankelijk van het smeltwater van deze hoogvlakte. Als het versnelde smelten van de gletsjers doorzet zullen de gevolgen in de delta’s van Azië groot zijn. Allereerst zullen de bewoners nabij de rivieren worden geconfronteerd door overstromingen en daarna door opdrogende rivieren. Het zijn immers smeltrivieren en geen regenrivieren. Een bijkomend effect is dat een eeuwenoud opgebouwd reservoir van schaars zoetwater uiteindelijk in de zee zal stromen.

Waar Nederland met zijn smelt- en regenrivieren zich vooralsnog geen zorgen hoeft te maken over de aanvoer van zoetwater is zoetwater schaars in grote delen van de wereld. In relatie tot de Derde Pool schrijft voormalig correspondent van de The Economist’s Central Asia, David Trilling, dat hij de kans groot acht dat er in Centraal Azië een wateroorlog zal worden gevoerd. Kyrgyzstan, Tajikistan, Kazachstan, Turkmenistan en Oezbekistan zijn van elkaar afhankelijk als het gaat om zoetwater. Ook in Centraal Azië hebben ze op dit moment te maken met de ‘luxe’ van veel smeltwater. Toch waarschuwt Trilling voor een wateroorlog. Een wateroorlog omdat de vrije doorstroom van water door stroomopwaarts gelegen landen steeds vaker wordt tegengehouden doordat er steeds groter stuwdammen en meren worden aangelegd. Zo wil Turkmenistan een meer in een woestijn aanleggen ter grootte van 3500 vierkante kilometer. Het vullen van het meer zal 15 jaar in beslag gaan nemen. Gedurende deze 15 jaar zal er dus aanzienlijk minder water naar Oezbekistan stromen met alle gevolgen van dien voor de Oezbeken.

Het bovenstaande lijkt ver van ons bed. Echter, we moeten ons wel realiseren dat het geopolitieke zwaartepunt van de wereld op dit moment in Azië ligt. Ook dichter bij huis zal er sprake zijn van een tekort aan zoetwater ten gevolge van de klimaatverandering. Wat is de impact op Noord Afrika (Sahellanden) en nog dichter bij huis op Zuid Europa? Hoe gaat Europa, inclusief Nederland hierop anticiperen? Wat is onze 'Grand Strategy'? De komende decennia zal de druk op grondstoffen en schaarse middelen zoals zoetwater met een groeiende wereldbevolking alleen maar verder toenemen. Hoe gaan we er voor zorgdragen dat we de belangen van onze kinderen en kleinkinderen kunnen veiligstellen? Eén ding is zeker met polderen gaat dit niet lukken.

Reageren op deze weblog

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04