ICT en (on)begrensde mogelijkheden

10 apr 2017
183 keer
ICT  en (on)begrensde mogelijkheden Bron foto: Pixabay.com
De uitvoering van overheidstaken is tegenwoordig niet meer mogelijk zonder de inzet van informatie- en communicatietechnologie (ICT). ICT is daarmee een cruciale succesfactor geworden in het primaire proces van de overheid. De opslag en verwerking van informatie door middel van verschillende ICT- systemen zijn belangrijke randvoorwaarden om overheidsbeleid te kunnen uitvoeren. Denk bijvoorbeeld aan de vooringevulde belastingaangifte van de Belastingdienst, het aanvragen van een uitkering bij het UWV, het berekenen van onze pensioenen of de toekenning van een persoonsgebonden budget. Processen die stuk voor stuk zwaar leunen op ICT. De technologische vooruitgang heeft geleid tot een enorme efficiencyverbetering bij de overheid. Daar waar eerst een fysiek loket nodig was of veel papierwerk, kan nu met één druk op de knop een overzicht van de belastingaangifte worden verkregen (wel even controleren!). De digitalisering heeft van uitvoeringsorganisaties grote gegevensverwerkende fabrieken gemaakt met een complexe ICT-infrastructuur. De politiek houdt hier (nog) onvoldoende rekening mee.

De huidige gang van zaken is zo dat pas op het moment dat een voorstel gereed is, bezien wordt wat er nodig is aan ICT-middelen om het nieuwe of aangepaste beleid te implementeren. De mogelijkheden zijn immers onbegrensd, zo wordt gedacht. Wat maakt een kleine wijziging nu uit voor de uitvoering, lijkt men in Den Haag te denken. Niets is echter minder waar. Ook de ICT heeft zijn beperkingen. Een op het oog eenvoudige wijziging in de regelgeving kan verstrekkende gevolgen voor de automatisering hebben. In het parlementair onderzoek naar ICT-projecten bij de overheid (Commissie Elias,Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 326, nr. 5) stelde de commissie vast dat vooral de cultuur rondom ICT-projecten bij de Rijksoverheid niet deugt. Enerzijds is er sprake van ongebreideld ICT-enthousiasme, waarbij ICT als oplossing voor alle vraagstukken wordt gezien. Anderzijds vraagt de Tweede Kamer juist om beleid, zonder te beseffen dat ICT vrijwel altijd noodzakelijk is bij de uitvoering. De betrokken bewindspersoon zegt uitvoering van het beleid toe, zonder eerst na te gaan of het technisch haalbaar is. Om orde in de chaos te brengen adviseerde de commissie een tijdelijke ICT-autoriteit op te richten: het BIT (Bureau ICT-toetsing).

Deze toetsing is echter het paard achter de wagen spannen. ICT dient namelijk zelf een prominente rol te krijgen in de politieke besluitvorming en de beleidsvoorstellen. Ik geef twee voorbeelden waaruit blijkt dat beleid en uitvoering door ICT problemen uit elkaar dreigen te gaan lopen. Zo wordt in het rapport Commissie van den Emster, over het functioneren van de strafrechtketen, het nieuwe kabinet opgeroepen de digitalisering en informatievoorzieningen binnen de strafrechtketen te versterken. De huidige verouderde ICT dient op orde te worden gebracht en de organisatie dient ingericht te worden op de digitalisering van de criminaliteit. Een tweede voorbeeld gaat over onze pensioenen. Ook het ABP kampt met ICT-systemen die niet alle wijzigingen meer kunnen verwerken. De vele beleidsvoorstellen en regels vanuit Den Haag, Brussel en/of bijvoorbeeld De Nederlandse Bank (DNB) zorgen ervoor dat onze pensioenuitvoerders voor steeds grotere uitdagingen komen te staan om de pensioenen in de toekomst uit te kunnen betalen, laat staan garanderen. Het wordt dan ook tijd dat we ons gaan bezinnen, om te voorkomen dat onze ICT-systemen definitief crashen. Bewindslieden en politici en/of controlerende instanties moeten nog veel meer beseffen dat beleidsafwegingen (grote) gevolgen hebben voor de ICT-systemen. Bovendien moeten ze meer ruimte en tijd geven aan uitvoeringsorganisaties als het ABP om hun ICT weer in lijn te brengen met de nieuwe regelgeving. Je moet er toch niet aan denken dat het ‘niet gehinderd door enige kennis’ tot gevolg heeft, dat onze pensioenen niet meer kunnen worden uitgekeerd.

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

KVMO *** Wassenaarseweg 2 *** 2596 CH Den Haag *** T: 070 - 383 95 04 *** E: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.