De slag om de Noordpool staat op het punt te beginnen

08 jan 2018
846 keer
De slag om de Noordpool staat op het punt te beginnen
Eind december stond op de KNMI-site dat 2017 een warm jaar was. Net als de afgelopen jaren, 2014, 2015 en 2016 staat 2017 in de top tien van de warmste jaren gemeten sinds 1706. De opwarming van de aarde is een feit en zal voorlopig geen halt toe worden geroepen. In mei 2013 schreef ik naar aanleiding van de opwarming van de aarde een weblog over de Noordpool. Hierin stelde ik dat de koopvaardij en onze Koninklijke Marine hun schepen zullen moeten gaan aanpassen met een versterkte huid, om bestand te zijn tegen drijfijs en de meteorologische barre omstandigheden in de Noordelijke IJszee. Dit om de vaarroute tussen Japan en Rotterdam met ruim 4.000 zeemijl te bekorten.

In juli 2011 heeft de ‘STI Heritage’, geladen met vloeibaar gas, voor het eerste het huzarenstukje geleverd, door via de Noordelijke IJszee in slechts 8 dagen de afstand Moermansk - Tokio af te leggen. Sinds 2011 hebben tientallen schepen deze reis gemaakt. Niet alleen via de Noordoostpassage. In 2016 heeft een cruiseschip voor het eerst de Noordwestpassage gevaren (Alaska-New York via Canadese wateren in plaats van via het Panamakanaal). Een Noordpoolcruise waarvoor het goedkoopste kaartje $ 22.000,- was.

Tot voor kort waagden vrachtschepen zich uitsluitend tijdens de vier poolzomer maanden, en begeleid door een ijsbreker in de Noordelijke IJszee. Hier is echter onlangs een verandering in gekomen. De Russische tanker Christophe de Margerie is de eerste van vijftien schepen die gebouwd worden om op eigen kracht door de Noordelijke IJszee te varen. De Margerie heeft een ijssteven die door een ijslaag van ruim een meter dik kan varen. De Russische overheid verwacht dat het vrachtvervoer op de Noordelijke IJszee in 2020 vertienvoudigd is. Voor Rusland is de Noordoostpassage vooral belangrijk voor de gasleverantie (LNG) aan Azië.

Door het smeltende ijs zal de economische activiteit in de IJszee aanzienlijk gaan toenemen. Het gebied wordt toegankelijker om te vissen en grondstoffen te winnen, waaronder olie en gas, en ook het toerisme zal gaan toenemen. Landen met een maritieme visie zoals Rusland, China en IJsland investeren dan ook in nieuwe schepen, ijsbrekers en havens om de economische groei mogelijk te maken. Vooral China en Rusland nemen hierin het voortouw.

In de ‘Canadian Military Journal’ van december 2017 was te lezen dat de Canadezen zich zorgen maken over de Canadese soevereiniteit in het Noordpoolgebied. In het bijzonder over de Noordwestpassage (NWP). De zorg gaat niet over wie de eigenaar van de waterwegen is, maar of deze waterwegen internationale waterwegen of interne wateren zijn. Als er namelijk sprake is van interne wateren dan mag hier alleen met toestemming van Canada sprake zijn van doorvaart. De VS is het niet eens met het Canadese standpunt dat het interne wateren betreft, maar legt zich hier vooralsnog bij neer in de wetenschap dat zij toestemming van doorvaart van de Canadezen zullen krijgen. Wat het standpunt van de Chinezen is, is onduidelijk maar ze hebben aangegeven dat zij bereid zijn om met de Canadezen te onderhandelen over de status van de wateren.

Rusland gaat de onderhandelingen niet aan en gaat een stap verder. De Doema heeft het onlangs verboden voor buitenlandse vaartuigen om olie en gas via de Noordelijke IJszee naar Azië te mogen vervoeren. Er zijn zelfs plannen om dit doorvaarverbod verder uit te bereiden. Door een dergelijk verbod ziet President Putin kansen voor de versterking van de positie van Russische rederijen en dus mogelijkheden voor vernieuwing en uitbreiding van de Russische vloot. Door een passage verbod via de Noordelijke IJszee in te stellen kan Rusland weer een maritieme grootmacht worden en gelijktijdig buitenlandse (Westerse) Rederijen een zware slag toebrengen. Door bijvoorbeeld de Chinezen wel toestemming van doorvaart te verlenen kan de concurrentieslag met het ‘Westen’ gemakkelijk worden gewonnen, daar omvaren via het Suez-kanaal niet concurrerend is.

De slag om de Noordpool staat op het punt te beginnen. Deze slag zou vergaande gevolgen kunnen hebben voor ons land. Een land met grote maritieme belangen en dus ook grote financiële belangen. Ik ben dan ook benieuwd hoe Rutte III onze maritieme economische belangen, met behulp van de in de Defensienota2018 ter beschikking gestelde middelen, denkt te gaan beschermen en zeker gaat stellen.

Reageren op deze weblog>>

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04