Glasnost, Perestrojka en onze reders

16 apr 2018
243 keer
een bulkcarrier een bulkcarrier
10 april jl. was een heugelijke dag voor de KVMO. Onze vereniging is op deze datum in 1883 opgericht en heeft dus inmiddels de respectabele leeftijd van 135 jaar bereikt. De aanleiding voor de oprichting was verre van heugelijk. Het was een protestactie van marineofficieren naar aanleiding van een uitspraak van een onderzoekscommissie dat de commandant van Zr. Ms. Adder verantwoordelijk was voor het met man en muis vergaan van de Adder.

Afgelopen week vierde ook een andere maritieme vereniging haar jubileum: de Koninklijke Vereniging van Kapiteins der Koopvaardij (NVKK) bestond 75 jaar. In één van de lezingen kwam de criminalisering van de kapitein aan de orde. De spreker constateerde dat de kapitein steeds vaker verantwoordelijk wordt gesteld voor delicten terwijl deze eigenlijk alleen maar administratief verantwoordelijk is. In 136 jaar is er dus niet veel veranderd: de ‘hoge omes’ of de delict-plegers blijven nog steeds veelal buiten beeld op het moment dat het fout gaat.

Tijdens het NVKK symposium was er ook aandacht voor de multiculturele bemanning aan boord van onze koopvaardijschepen. Het is niet ongebruikelijk dat de bemanning uit 5-10 verschillende nationaliteiten bestaat. In tegenstelling tot het verleden hebben ook de officieren, veelal met uitzondering van de kapitein, niet meer de Nederlandse nationaliteit. De officieren zijn veelal afkomstig uit Rusland, Oekraïne (oost) en de Baltische Staten (etnische Russen). In de tijd van “Perestrojka en Glasnost” een logische (financiële) ontwikkeling, maar deze periode hebben we al enige tijd achter ons gelaten. Ik stelde de vraag hoe de reders vandaag de dag kijken naar officieren met een Russische achtergrond aan boord van onze schepen. We leven in een tijd waarin de spanning tussen West en Oost toeneemt en het niet ondenkbeeldig is dat deze de komende jaren nog verder zal oplopen. Onze koopvaardijschepen spelen een belangrijke rol bij de transporten (sealines of communication) over de Atlantische Oceaan. Het is in mijn ogen niet ondenkbaar dat de Russische officieren op het moment suprême het schip kapen als hun ‘grote leider’ Poetin hen verzoekt de koers van hun schip naar een Russische basis te verleggen, met alle gevolgen van dien voor de bemanning die hier geen voorstander van is. Zeker als deze Russische koopvaardijofficieren reservist zijn bij de Russische marine.

Het antwoord van de reders was typisch Nederlands, maar daarom niet minder schokkend: de reders hebben hier niet over nagedacht. Dit in tegenstelling tot de kapiteins. Tijdens de receptie werd ik door menig kapitein benaderd die zich hier wel zorgen over maakt maar hun zorgen worden niet gehoord. Het ‘infiltreren’ van onze koopvaardij is al langer aan de gang. In de vorige eeuw waren er veel Chinese matrozen werkzaam bij onze koopvaardij. Zij leerden navigeren en brachten de kennis en kunde naar China.

Tijdens de vergadering werd ook verwezen naar de ‘Bruine Enveloppe’. Deze enveloppe lag altijd in de kluis van de kapitein en bevatte instructies in tijden van oplopende spanning. Deze enveloppe ligt niet meer in de kluis, de communicatiemiddelen zijn inmiddels aanzienlijk verbeterd ten opzichte van het verleden. Echter, het is maar de vraag of onze (satelliet) communicatie niet is verstoord als zich een dreigende situatie voordoet. Ook dit zou te denken moeten geven.

De NVKK is tijdens WOII opgericht en heeft de mooie leeftijd van 75 jaar bereikt. Uit het bovenstaande blijkt dat de NVKK nog niet op haar lauweren kan gaan rusten: onze koopvaardij is niet ingeschoren op een crisis of op oorlogstijd. En dat geeft te denken voor een maritieme natie als Nederland.

Reageren op deze weblog>>

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04