Kasschuif of kaasschaaf?

06 juni 2018
155 keer
Kasschuif of kaasschaaf?
Het gaat al weer enige tijd goed met Nederland. Het kabinet Rutte III heeft het economisch tij mee. Uit de onlangs gepresenteerde Voorjaarsnota valt op te maken dat de meevallers en tegenvallers elkaar dit jaar opheffen. Dit omdat er gelukkig voor de minister van Financiën óók meevallers zijn: verschillende ministeries zullen hun toegewezen budget niet uitputten. Defensie wordt in dit kader niet in het persbericht genoemd. Echter, dit wil niet zeggen dat Defensie de dans gaat ontspringen. Want óók Defensie gaat haar budget dit jaar niet uitputten.

En dit staat haaks op de plannen in de Defensienota. Echter, opschrijven en tot uitvoer brengen zijn twee verschillende dingen. Zo moet bijvoorbeeld het politieke proces worden doorlopen. Er is eind mei in de Tweede Kamer voor het eerst over de Defensienota gesproken. Het Algemeen Overleg Materieel vindt pas plaats op 21 juni a.s.. De eerste 6 maanden van 2018 zijn dan voor een groot deel verloren gegaan en voor het zomer(reces) zal er dus niet veel meer gebeuren.

Naast het politieke proces heeft Defensie zelf ook een uitdaging. Het personeel is de afgelopen 25 jaar opgevoed om geen geld uit te geven. Daarnaast heeft er een grote braindrain plaatsgevonden bij de verschillende inkooporganisaties bij Defensie. Er werd jarenlang nagenoeg niets gekocht en het behoorde niet tot de ‘corebusiness’, met als gevolg dat er stevig is gereorganiseerd.

Het wordt voor Defensie dus een grote uitdaging om het budget uit te nutten. Normaal gesproken maakt een ministerie dan afspraken over een ‘kasschuif’. Het geld dat niet wordt besteed mag dan worden meegenomen naar het nieuwe jaar. Dit jaar heeft Defensie in tegenstelling tot voorgaande jaren nog geen goedkeuring voor de kasschuif van het ministerie van Financiën gekregen. Dit is op zijn minst bijzonder. Defensie heeft de komende jaren de extra miljoenen hard nodig om orde op zaken te stellen, zoals in de herstel Defensienota staat.

Als Financiën volhardt in het feit dat er geen kasschuif mag plaatsvinden, met als doel de financiële tegenvallers van kabinet Rutte III af te dekken, houdt dit in dat er een aanzienlijk gat wordt geslagen in ‘de lange herstellijnen’ van de minister. Het houdt ook in dat het extra budget dat Defensie dit jaar erbij heeft gekregen nagenoeg weer verdampt. Een horrorscenario, dat niet uit is te leggen aan het defensiepersoneel.

De oplossing ligt voorhanden. In de Tweede Kamer heb ik, namens de GOV/MHB, gepleit voor een aanpak van defensie-investeringen zoals die bestaat in een aantal Scandinavische landen; in Nederland genaamd de ‘meerjarige akkoorden’. Wat is immers de waarde van een planningshorizon voor investeringen van 15 jaar als een kabinetswissel tot een ingrijpend ander defensiebeleid leidt? Daarom moet er volgens ons een vergelijkbare constructie komen als het infrastructuurfonds, waarin de politiek zich voor langere tijd verbindt en de kans op kapitaalvernietiging - zoals met de derde DC -10, de Orions, en de helft van de CV-90's is gebeurd - wordt weggenomen.

De Tweede Kamer ziet in dat er op dit vlak iets dient te gebeuren. D66, gesteund door de SGP, heeft tijdens de behandeling van de Defensienota een motie ingediend die in lijn met het bovenstaande de Kamer oproept om, in lijn met het regeerakkoord, de voorspelbaarheid en schokbestendigheid van de materieelbegroting van Defensie te vergroten. Dit wil men bewerkstelligen met behulp van een Defensie Materieel begrotingsfonds zodat men rekening houdt met de planfase en realisatie van investeringen in defensiematerieel . Dit omdat de planfase veelal een aantal jaren duurt en het beheer en het onderhoud vaak vele jaren doorloopt. De motie is door een ruime meerderheid (131 stemmen) aangenomen. Alleen de SP en de PvdD waren tegen.

Het is goed dat het erop lijkt dat de eerste stappen voor een begrotingsfonds worden genomen. Ik had persoonlijk de motie met het onderstaande willen aanvullen:
  1. Het begrotingsfonds wordt naast de bestaande begroting van Defensie gevuld. Want anders is het een dode letter, daar Defensie het nog steeds zelf betaalt;
  2. Gezien de verwachting dat in 2020 de financiële positie van Nederland, vanwege de energietransitie, er minder goed voor zal staan stort het kabinet Rutte III in 2018 en 2019 2 miljard euro in het fonds, zodat Defensie en haar personeel er zeker van kunnen zijn dat er daadwerkelijk invulling wordt gegeven aan herijking in 2020, zoals in de Defensienota staat;
  3. Als er sprake is van het niet uitputten van de defensiebudget wordt het niet bestede geld automatisch in het begrotingsfonds gestort;
en gaat over tot de orde van de dag.

Reageren op deze weblog>>

KVMO  |  Wassenaarseweg 2, 2596 CH Den Haag  |  070 - 383 95 04