Nederland onderzeebootland: meer dan 100 jaar ervaring met het ontwikkelen, bouwen en inzetten van onderzeeboten

Gisteravond vond in het Perscentrum Nieuwspoort een goed bezochte bijeenkomst plaats over de toekomst van de Onderzeedienst. De bijeenkomst werd geopend met een korte film waarin oud minister-president en oorlogsheld Piet de Jong vertelt over zijn ervaringen als onderzeebootcommandant en waarin hij het belang van de Onderzeedienst nog eens onderstreept.

Inleider KTZ Niels Woudstra, vice-voorziter van de KVMO, stelde dat Nederland een Thalassocratie is. Volgens de Griekse oudheid is dit een maatschappij die de macht had op zee of deze nastreefde. Essentieel voor een Thalassocratie is een vloot, die zowel bestaat uit een handels- als oorlogsvloot. Hiervoor is een joint expeditionaire zeemacht nodig. De onderzeeboot is een strategisch middel dat daarin een breed spectrum aan taken vervult, in het belang van Nederland.

De commandant Onderzeedienst KTZ Hugo Ammerlaan benadrukte in zijn speech dat het succes van de Walrusklasse ligt in het concept en het ontwerp en dat deze eraan hebben bijgedragen dat de onderzeeboten flexibel zijn qua inzetmogelijkheden. Hierdoor was het mogelijk om na de val van de Berlijnse Muur de focus te verbreden en namen de andere taken in belang toe t.o.v. de primaire beschermende taak. Goede voorbeelden hiervan zijn de maritieme blokkade tijdens de Joegoslavië crisis waarin de Nederlandse onderzeeboten een cruciale rol speelden en de anti piraterij operaties bij Somalië. Het operatiegebied werd in de volle breedte benut.
Op dit moment opereren de Nederlandse onderzeeboten wereldwijd, in zowel het NAVO verdragsgebied, als in het Caribische Koninkrijksdeel als daarbuiten. Zij voeren daarbij nationale taken uit maar ook taken in NAVO- of bi-nationaal verband.

Mr. Sergei Boeke, onderzoeker aan de Universiteit Leiden, ging in op de rol van de inlichtingen in vredestijd. Het vergaren van inlichtingen is immers een continu proces en er juist op gericht om vrede te bewaren. Onderzeeboten zijn één van weinig platforms die volledig onzichtbaar en geheim kunnen opereren. Vandaag de dag kan nagenoeg alles door satellieten worden gevolgd. Nederland heeft geen satellieten maar wel vier maritieme platforms die heimelijk inlichtingen kunnen vergaren. Juist observeren zonder dat het object op de hoogte is en zijn gedrag aanpast. Boeke gaf aan dat de belangrijkste reden waarom de onderzeedienst onbekend is in onze samenleving de successen zijn die onze onderzeeboten hebben behaald. Deze liggen opgeborgen in een geheim archief. Je wil de opponent immers niet op de hoogte stellen dat je hem met succes hebt bespioneerd.

Na de drie inleiders ontspon zich een levendige discussie over het zwaarste wapensysteem van onze krijgsmacht. Over het verschil tussen nucleaire en kleine onderzeeboten die langs de eigen kust opereren en de door de Koninklijke Marine gewenste expeditionaire dieselonderzeeboten, die wereldwijd zowel in ondiep en diep water kunnen opereren. Het grote voordeel van maritiem expeditionair is dat je overal ter wereld logistiek onafhankelijk operationeel door politici kunt worden ingezet.
Ook meer gedetailleerde kennis over de stabiliteit van de onderzeeboot in relatie tot het verschillende soortelijk gewicht van zeewater en de gevolgen hiervan voor de grote van een onderzeeboot werd door KTZ Ammerlaan vakkundig aan de leek duidelijk gemaakt.

Moderator Jeroen de Jonge MSc, business director naval programs TNO Defensie, sloot de bijeenkomst af met de vaststelling dat het hebben van een onderzeedienst in het belang van Nederland is. De vervanging van de Walrusklasse dient samen met de Nederlandse kennisindustrieën en een buitenlandse partner te worden aangelopen. Deze vervanging zal een positieve bijdrage leveren aan de Nederlandse economie door middel van inverdieneffecten. Het zal een innovatieve impuls geven aan onze maakindustrie. Innovatie die uiteindelijk ook haar weg zal vinden naar de civiele sector.

De Jonge merkte ook op dat een onderzeeboot geen maritiem feestje of luxe product is. Het is een joint wapensysteem dat in het gehele geweldspectrum, wereldwijd door politici kan worden ingezet. Daar moet dan echter wel voldoende budget tegenover staan. Dit budget is afhankelijk van het draagvlak voor Defensie in de samenleving.

Hij eindigde de avond met een vraag aan de aanwezigen in de zaal: Wat gaat u doen om er voor zorgen dat de Koninklijke Marine over 15 jaar nog steeds een voor haar taak berekend is en minstens over 4 expeditionaire onderzeeboten beschikt?