In mijn vorige weblog heb ik erop gewezen dat bij mensen met interesses in geopolitiek, internationale veiligheid en -samenwerking vandaag rood omcirkeld staat. Donald J. Trump betreedt als 47e president van de Verenigde Staten, als Commander in Chief, en in ogen van velen als één van de machtigste personen op aarde, opnieuw het Witte Huis. Zijn tweede presidentschap gaat ongetwijfeld leiden tot consequenties op allerlei gebieden, maar vooral die op het gebied van internationale vraagstukken hebben mijn interesse.
Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de val de muur ontstond er een nieuwe wereldorde. Europeanen zagen wellicht eindelijk de door Immanuel Kant voorgespiegelde Eeuwige Vrede voor ogen. Amerikanen hielden deels vast aan de Hobbesiaanse anarchische wereldorde. Robert Kagan beschreef dat beeldend in zijn boek Of Paradise and Power met de vergelijking dat Amerikanen van Mars kwamen, en Europeanen van Venus. We zijn ruim twintig jaar verder en een nieuwe wereldorde bonst op de deur. Hoe die orde er precies uit komt te zien is nog niet duidelijk, maar het lijkt erop dat niet zozeer filosofische theorieën van Kant en Hobbes de drijfveren achter deze nieuwe wereldorde zijn, maar economische theorieën. Zien we een strijd op het wereldtoneel tussen aanhangers van ‘zero sum game’ versus de aanhangers van Adam Smith’s Wealth of Nations? Europeanen houden halsstarrig vast aan Smith en blijven zoeken naar mogelijkheden om win-win situaties te vinden. De realiteit is dat vanaf vandaag iemand op Pennsylvania Avenue 1600 woont, die als grondhouding etaleert dat de winst van de één het verlies voor de ander is. In zijn wereldbeeld worden Amerikanen benadeeld als Europeanen erop vooruitgaan. En eerlijk is eerlijk, zo gek is dat niet. Amerikanen hebben jarenlang vanuit hun Hobbesiaanse visie blijvend geïnvesteerd in hun krijgsmacht, terwijl Europeanen een deel van hun welvaart hebben kunnen bouwen met het geïnde vredesdividend.
'Amerikanen hebben blijvend geïnvesteerd in hun krijgsmacht, terwijl Europeanen een deel van hun welvaart konden bouwen met het geïnde vredesdividend'
Economisch redacteur van de NRC Maarten Schinkel legt heel goed uit hoe dat heeft gewerkt in de aflevering ‘Wanneer geven we genoeg uit aan defensie? van de podcastserie Zo simpel is het niet. De kans is groot dat, nu de 2%-norm geslecht is, een discussie zal ontstaan over het al dan niet verder verhogen van de norm naar Trumps voorgestelde percentage van 5%, of wellicht naar 3,7%, zoals door de nieuwe Secretaris-Generaal van de NAVO is geopperd. De afdronk die ik eraan over hou, is dat deze discussie over percentages vooral de uitkomst is van een jarenlang gebrek aan investeringen in onze veiligheid. In die zin is het begrijpelijk dat Trump ons attendeert op het ophouden van onze eigen broek. Dit doet hij op zijn eigen wijze en manier, maar ook daarvan is belangrijk hoe je dat interpreteert. In de laatste aflevering van de podcast Europa draait door legt Jaap de Hoop Scheffer uit dat hij Trump serieus neemt, maar niet letterlijk en waarom dit beter is dan hem niet serieus nemen, maar wel letterlijk. Ik denk dat De Hoop Scheffer hier in gelijk heeft.
De bal ligt bij ons en niet op het gazon van het Witte Huis. Wij zullen in Nederland en Europa door moeten werken aan het herstel van de krijgsmacht om onze eigen en bondgenootschappelijke veiligheid te garanderen. Want als wij vasthouden aan de theorieën van Adam Smith, dan moeten we dat ook toepassen op onze veiligheid. De win-win situatie is te behalen als wij onze eigen veiligheid op orde krijgen. Daarmee creëren we de beste garantie op afschrikking hier. En wellicht komt dan de Kantiaanse vrede ooit weer in zicht.