* deze weblog is geschreven voordat PVV fractievoorzitter Geert Wilders uit de coalitie is gestapt dd. 3 juni 2025
Zondag 1 juni was de staatssecretaris van Defensie te gast bij de podcast De Strateeg om te praten over de plannen van Defensie.[1] Veel aandacht ging uit naar ‘Ruimte voor Defensie’, over het geheel genomen een prima verhaal. Op één moment maakte Paul van Liempt, de host van De Strateeg, het de staatssecretaris wel lastig.
Dat was toen het ging over de inzet van het leger ter versterking van de grensbewaking. Vanzelfsprekend op dit moment een gevoelige kwestie. De leider van de PVV heeft vorige week een tienpuntenplan gepresenteerd over asiel en migratie. De reactie van de coalitiepartijen was een beetje lauwtjes; ze zouden wel zien en er verder over praten. In dat licht is het ook niet verwonderlijk dat de staatssecretaris een beetje om de hete brij heen draaide. Uiteindelijk reageert hij met woorden als: ‘ik heb de plannen niet gezien’, en ‘we gaan er serieus naar kijken’.
Nu zijn er geen uitgewerkte plannen, hooguit het tienpuntenplan van de PVV zelf. Dan wordt het een semantische discussie of een tienpuntenplan een plan is of een wensenlijstje. De fractieleider van de PVV is in ieder geval duidelijk: er moeten zes van de tien punten worden ingewilligd, anders valt het kabinet.[2] Aangezien één van die punten de inzet van het leger betreft, heeft dit uiteraard wel mijn aandacht. Dus wat is daarover nu precies op papier gezet?
Over maatregel twee (fors meer grensbewaking) zegt Wilders: ‘We gaan ook, net als Duitsland, per direct fors extra grensbewaking realiseren en zullen daartoe het leger inzetten. Militairen van de Landmacht en reservisten zullen na een korte extra opleiding hiertoe worden ingezet. Hoofdtaak 1 van de krijgsmacht is immers het beschermen van ons eigen grondgebied.’[3]
Ik realiseer me dat de staatssecretaris een drukbezet man is, maar wellicht had hij toch nog even naar dit punt uit het plan van zijn coalitiegenoot kunnen kijken. Vooral omdat hij daarmee zijn eigen standpunt over de ontwikkelingen van de krijgsmacht een beetje ondermijnt. Uit het interview in De Strateeg blijkt duidelijk dat de krijgsmacht zich meer en meer aan het ontwikkelen is naar een die kan optreden in het hoogste geweldspectrum. De zoektocht naar ruimte is ingegeven door het feit dat er meer en meer geoefend moet worden. ‘Groei, groei, groei’ en ‘leveren, leveren, leveren’ zijn dan de toverwoorden die rondom Plein 4 circuleren. Juist om ons voor te bereiden op de klassieke taak van de krijgsmacht, ondertussen in de Haagse wandelgangen beter bekend als hoofdtaak 1.
'Door wel in deze fuik te zwemmen, geeft hij een gemengde boodschap af'
De grensbewaking valt in de huidige constructie onder aansturing van civiele autoriteiten. Dat betekent dat de toch al schaarse capaciteit, die benodigd is voor oefenen en trainen voor het hoogste geweldspectrum, onttrokken wordt. Uiteraard moet en zal de staatssecretaris dit plan serieus nemen, maar hij dient zich heel goed te realiseren dat schuiven in de gereed stelling wel degelijk ten koste gaat van de algemene prioriteit. Namelijk de krijgsmacht beter in staat te stellen klaar te zijn voor optreden in het hoogste geweldsspectrum. Sterker nog: Defensie is weliswaar aan het groeien, maar als dit nóg sneller moet, dan heb je de zojuist verworven capaciteit weer hard nodig voor het opleiden en trainen van nieuwe rekruten; niet om grenscontroles mee uit te voeren.
Door wel in deze fuik te zwemmen, geeft hij een gemengde boodschap af. Een gemengde boodschap die op dit moment niet bijdraagt aan het doel van afschrikking.
Noten
[1] Tuinman: 'Poetin wordt niet bang van percentages en budgetten' | BNR Nieuwsradio
[2] Wilders komt toch met concrete eis asiel: ‘Anders stappen we op’ | Politiek | AD.nl