Ik moest hier aan denken toen premier Rutte afgelopen week zei dat sectoren moesten gaan nadenken hoe zij invulling gaan geven aan de 1,5 meter economie. Ik denk niet dat ik de 1,5 meter economie leuk ga vinden en ik zou niet weten wat voor een economie of samenleving je dan overhoudt. Als ik naar de sector overheid kijk dan zie ik een groot aantal uitdagingen.
De afgelopen jaren zijn de ambtenaren ‘opgehokt’ in hun goedkope kantoortuinen. Niemand heeft meer een vaste werkplek. De flexplekken zouden continu moeten worden schoongemaakt op het moment dat iemand de werkplek verlaat. De moderne ministeries hebben allemaal liften. Deze mogen nagenoeg niet gebruikt worden omdat er maar twee mensen in een lift mogen staan en zelfs dan: hoelang blijft het virus in zo een kleine ruimte actief? Met zijn allen via de smalle trappengangen naar boven en beneden lopen is volgens de 1,5 meter eis ook geen optie.
De scholen kunnen over het algemeen ook niet aan deze eis voldoen. Net als de kantoortuinen zitten de klassen met 30 of meer leerlingen vol. De leraren en de klaslokalen zijn er gewoon niet om de nieuwe norm in acht te kunnen nemen.
Hetzelfde geldt voor de veiligheidssectoren. Als er brand uitbreekt kun je niet met acht verschillende brandweerauto’s naar de brand rijden. Je zult dus net als de agent naast je collega(‘s) in de brandweerauto zitten. Zo is het ook bij Defensie: je zit met z’n allen aan boord van een schip, dat niet de accommodatie heeft om te voldoen aan de 1,5 meter eis. Ook in een missiegebied kan hieraan veelal niet voldaan worden. Hetzelfde geldt voor de opleidingen en het oefenen; het is zo goed als onmogelijk om rekruten op te leiden of militairen operationeel in te zetten als 1,5 meter afstand van elkaar moet worden gehouden.
Als deze intelligente lockdown nog lang gaat duren zal de volgende vraag gesteld én beantwoord moet worden: ‘Wat voor samenleving en economie willen we dat er overblijft na de coronacrisis?’ De 1,5 meter economie komt voort uit de sociale gedachte om degenen die vatbaar zijn voor het virus te beschermen, in de hoop dat zij de coronacrisis overleven. Daar staat tegenover dat het sociale en economische leven van het overgrote deel van de samenleving wordt beperkt terwijl die geen of nagenoeg geen last heeft van het virus. Deze solidariteit zal de komende maanden op de proef worden gesteld.
Daarbij komt dat de 1,5 meter economie fictie is, ze bestaat niet. Dit blijkt iedere dag in de supermarkten, bouwmarkten, tuincentra en parken. De enige oplossing voor hen die vatbaar zijn voor het virus is een vaccin. Laten we hopen dat dit snel wordt gevonden, want het zal niet lang meer duren voordat de ratio de strijd aan zal moeten gaan met met ons sociale 'voortzettingsvermogen'. Dat we als samenleving voor de vraag komen te staan hoe ver we willen gaan om de hele kudde tot het einde toe te beschermen en wat de gevolgen hiervan zullen zijn voor de kudde.