Het IMB geeft aan dat het aan de oostkant van Afrika, rondom Somalië op dit moment relatief rustig is. Maar aangezien de economische en politieke situatie in Somalië niet is veranderd, is de IMB niet gerust op de toekomst. Desondanks heeft Nederland vanwege andere prioriteiten, de vluchtelingencrisis, op dit moment geen schip ter beschikking gesteld voor de antipiraterijmissie in dit deel van de Indische Oceaan. Pas in het najaar zal Nederland met het vlaggenschip Zr. Ms. Tromp, met aan boord een Nederlandse staf, weer acte de préséance geven.
Andere prioriteiten hebben ook gevolgen voor de antipiraterijmissie in de Golf van Guinee, aan de westkust van Afrika. In het laatste kwartaal van dit jaar zou Zr. Ms. Rotterdam met de Maritime Battle Staff van NLMARFOR naar West-Afrika gaan in het kader van het zg. Afrika Partnership Station Programma. Dit programma was bedoeld om samen met het ministerie van Buitenlandse Zaken en niet-gouvernementele organisaties (NGO’s) een bijdrage te gaan leveren aan het opzetten van een regionale maritieme eenheid op de Kaapverdische Eilanden, die onder andere de piraterij en de aanvoerlijn van drugs moet gaan aanpakken. Daarnaast zou er met lokale overheden van verschillende landen een gezamenlijk oefenprogramma worden doorlopen. In de huidige verslechterende situatie aldaar zou deze missie een (preventief) schot in de roos zijn. De aanwezigheid van de Koninklijke Marine zou piraten immers aan het denken zetten en illegale activiteiten op zee moeten ontmoedigen. Gelijktijdig had de lokale Kustwacht ervaring kunnen opdoen tijdens de training en oefeningen.
Echter, de huidige financiële situatie bij Defensie laat zo’n missie niet toe. Het budget van de Koninklijke Marine was ten opzichte van 2015 al met 6 miljoen euro gedaald. Door het uitblijven van de VanderStaaij-gelden moet de marine nog eens 23 miljoen extra bezuinigingen. Het budget is ten opzichte van 2015 met 4% afgenomen. De missie is hiermee van tafel.
Geldtekort bij Defensie heeft ook geleid tot het schrappen van de jungletraining voor instructeurs het Korps Mariniers. Het niet doorgaan van het Afrika Partnership Station-Programma en de jungle training levert enkele miljoenen euro’s op voor het kabinet. Het is echter niet te hopen dat door deze bezuinigingen piraten echt voeten aan ‘dek’ krijgen in West Afrika. Als dit namelijk gebeurt is de rekensom eenvoudig te maken; de financiële inspanningen om de piraterij weer de kop in te drukken zullen zowel in tijd als in geld een veelvoud zijn van de geplande investering van dit jaar.
Investeren in de veiligheid op en vanuit zee is niet gratis en niet alleen de (financiële) verantwoordelijkheid van Defensie. Ik vind het onbegrijpelijk dat het Afrika Partnership Programma geen doorgang kan vinden omdat Defensie in zware financiële problemen zit. Als Defensie de (financiële) wissel niet meer kan trekken, zoals de Algemene Rekenkamer stelt, dan zou je verwachten dat gezien het overstijgende belang van deze missie het kabinet en de betrokken andere ministeries het probleem oplossen. De Koninklijke Marine en haar personeel zorgt dan voor de ‘can do’. De wil is er maar geen geld, geen inzet.